در روزهایی که سبد خرید خانوار ایرانی تحت فشار تورم سنگین قرار گرفته، لبنیات بهعنوان یکی از مواد غذایی حیاتی بیش از هر زمان دیگری خبرساز شده است. از اواخر پاییز ۱۴۰۴ قیمت شیر، ماست، کره و دیگر فرآوردههای لبنی بهطور پیوسته افزایش یافته و بسیاری از مصرفکنندگان اعلام کردهاند دیگر توان خرید این اقلام را ندارند. بر اساس گزارشهای میدانی، قیمت لبنیات در مغازهها بهصورت روزانه تغییر کرده و برخی فروشگاهها نرخها را حتی هر ۲۴ ساعت یک بار بهروزرسانی میکنند.
افزایش هزینههای تولید، بالا رفتن قیمت نهادههای دامی و شیر خام، رشد هزینههای حملونقل و انرژی و ضعف نظارتهای قیمتی از جمله عوامل کلیدی هستند که کارشناسان بازار را نگران کردهاند. باوجود تصمیم اخیر ستاد تنظیم بازار برای تعیین قیمت مصوب جدید شیر خام (۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان برای هر کیلوگرم)، هنوز بسیاری از تولیدکنندگان و فروشندگان نرخهای بازار را بالاتر از این رقم اعلام میکنند و اساساً روند افزایشی قیمتها متوقف نشده است. در ادامه خبرنگار گسترش نیوز وضعیت بازار لبنیات را نسبت به سال گذشته بررسی کرده است که در ادامه می خوانیم.
| محصول | قیمت جدید (تومان) | قیمت حدودی سال گذشته (تومان) | درصد افزایش |
|---|---|---|---|
| شیر خام (مصوب) | ۲۹,۵۰۰ تومان/کیلوگرم | ~۱۵,۰۰۰ تومان (حدود) | ~۹۷٪ افزایش (تقریبی) |
| شیر بستهبندی مصرفکننده | بین ۴۵,۰۰۰ تا ۶۰,۰۰۰ تومان * | ~۳۰,۰۰۰ تومان | ~۵۰–۱۰۰٪ افزایش * |
| کره لبنی (۲۵۰ گرم) | حدود ۱۶۰,۰۰۰ تومان * | ~۹۰,۰۰۰ تومان | ~۷۸٪ افزایش * |
* قیمتهای بازار حدودی است و بسته به شهر و برند متفاوت بوده و منابع رسمی دقیق منتشر نشدهاند (رصد میدانی و گزارشهای بازار).
افزایش مداوم قیمت شیر خام بهعنوان ماده اولیه اصلی لبنیات باعث شده هزینه تولید فرآوردههای لبنی نیز بالا برود. حتی با تعیین نرخ مصوب جدید، بازار همچنان قیمتهای بالاتر را ثبت میکند و تولیدکنندگان میگویند هزینهها بیش از اینهاست.
هزینههای نهادههای دامی، خوراک دام، برق، سوخت و بستهبندی افزایش داشته و این فشار به زنجیره تولید منتقل شده است، بهطوریکه کارشناسان میگویند بخش زیادی از خانوارها مصرف شیر را کنار گذاشتهاند.
با وجود کاهش تقاضا و افت مصرف لبنیات در برخی گزارشها، تولیدکنندگان نرخهای خود را افزایش میدهند تا جبران هزینهها شود، که همین موضوع باعث رکوردزنی پیوسته قیمتها شده است.
تورم شدید و کاهش قدرت خرید مردم باعث شده بسیاری نتوانند حتی اقلام ضروری مثل شیر و ماست را بخرند. کمپینهای مردمی مانند «نخرید تا ارزان شود» در رسانههای اجتماعی راهاندازی شده اما شواهد بازار نشان میدهد تأثیر ملموسی نداشته و قیمتها همچنان بالاست. پایینآمدن قدرت خرید و افزایش هزینههای زندگی، خانوادهها را به حذف لبنیات از سبد غذایی روزانه واداشته است.
روند افزایشی قیمت لبنیات در ایران همچنان ادامه دارد، حتی با وجود تلاشهای تنظیم بازاری برای تثبیت قیمت شیر خام. فشار اقتصادی، بالا رفتن هزینههای تولید و ضعف نظارت باعث شده قیمتها نه تنها متوقف نشود، بلکه بسیاری از خانوادهها توان خرید این اقلام پایه را از دست دهند. در شرایطی که قدرت خرید کاهش یافته، ادامه این روند میتواند به بحران تغذیهای در میان خانوارهای کمدرآمد منجر شود.
